Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι μια από τις πιο συχνές ενδοκρινολογικές διαταραχές στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Υπολογίζεται ότι επηρεάζει περίπου το 10% των γυναικών, προκαλώντας ορμονικές διαταραχές, ακανόνιστους κύκλους, δυσκολία στην επίτευξη εγκυμοσύνης και αισθητικές αλλαγές όπως ακμή και αυξημένη τριχοφυΐα.
Το PCOS χαρακτηρίζεται από την παρουσία πολλαπλών μικρών ωοθυλακίων στις ωοθήκες, από τα οποία, λόγω ορμονολογικών διαταραχών, δεν επιλέγεται ένα ωοθυλάκιο να μεγαλώσει και να ωριμάσει (όπως φυσιολογικά συμβαίνει σε μια γυναίκα κάθε μήνα). Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν πραγματοποιείται ωορρηξία με αποτέλεσμα η γυναίκα να μην έχει τακτική έμμηνο ρύση (περίοδο). Με αυτόν τον τρόπο επηρεάζεται και η γονιμότητα της γυναίκας.
Συμπτώματα του PCOS
Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Αραιή ή απούσα έμμηνος ρύση (λιγότερες από 8 περιόδους το χρόνο)
- Αυξημένη τριχοφυΐα στο πρόσωπο, το στήθος ή την κοιλιά (δασυτριχισμός)
- Ακμή και λιπαρότητα του δέρματος
- Τριχόπτωση από το τριχωτό της κεφαλής
- Αύξηση βάρους ή δυσκολία απώλειας βάρους
- Δυσκολία σύλληψης χωρίς ιατρική υποστήριξη
Αίτια και παθογένεια
Η αιτία του PCOS δεν είναι πλήρως κατανοητή, αλλά φαίνεται να σχετίζεται με διαταραχές στη λειτουργία του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-ωοθηκών, αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων (ανδρικές ορμόνες) και αντίσταση στην ινσουλίνη.
Πολλές γυναίκες με PCOS παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα LH (ωχρινοτρόπου ορμόνης) και ινσουλίνης, γεγονός που συμβάλλει στην υπερπαραγωγή ανδρογόνων από τις ωοθήκες και στην αναστολή της ωορρηξίας.
Επιπλοκές και συνυπάρχουσες καταστάσεις
Το PCOS δεν επηρεάζει μόνο την αναπαραγωγική υγεία αλλά σχετίζεται με:
- Αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2
- Υπερχοληστερολαιμία
- Μητρορραγίες και υπερπλασία ενδομητρίου
- Κατάθλιψη, άγχος και διαταραχές πρόσληψης τροφής
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται σε τουλάχιστον δύο από τα τρία παρακάτω κριτήρια:
- Αραιές ή απούσες περίοδοι (ανωοθυλακιορρηξία)
- Υψηλά επίπεδα ανδρογόνων (με εξετάσεις ή κλινική συμπτώματολογία)
- Πολυκυστικές ωοθήκες στο υπερηχογράφημα
Απαραίτητος είναι και ο αποκλεισμός άλλων ενδοκρινικών νοσημάτων, όπως υπερπρολακτιναιμία, συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων και θυρεοειδοπάθειες.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται με βάση τα συμπτώματα και τις προτεραιότητες της κάθε γυναίκας:
- Αντισυλληπτικά χάπια: Ρυθμίζουν την περίοδο, βελτιώνουν την ακμή και μειώνουν τον κίνδυνο υπερπλασίας του ενδομητρίου.
- Αντιανδρογόνα: Μειώνουν την ανεπιθύμητη τριχοφυΐα.
- Μετφορμίνη: Βοηθά στην αντίσταση της ινσουλίνης και μπορεί να αποκαταστήσει την ωορρηξία σε κάποιες γυναίκες.
- Δίαιτα και άσκηση: Η απώλεια ακόμη και του 5-10% του βάρους μπορεί να επαναφέρει την ωορρηξία και να μειώσει τα συμπτώματα.
PCOS και Υπογονιμότητα
Πολλές γυναίκες με PCOS έχουν δυσκολία να μείνουν έγκυες λόγω απουσίας ωορρηξίας. Εάν η απώλεια βάρους δεν αποκαταστήσει την γονιμότητα, ο ιατρός μπορεί να προτείνει φάρμακα όπως η λετροζόλη ή η κλομιφαίνη. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις ενδείκνυται εξωσωματική γονιμοποίηση.
Η καθημερινότητα με PCOS
Παρότι το PCOS είναι χρόνια πάθηση, δεν εμποδίζει μια γυναίκα από το να ζήσει μια φυσιολογική ζωή. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή παρακολούθηση μέσω τακτικού γυναικολογικού ελέγχου παίζουν κρίσιμο ρόλο στην πρόληψη επιπλοκών.
Αν έχετε συμπτώματα που σας προβληματίζουν, απευθυνθείτε στον γυναικολόγο σας για εξατομικευμένη αξιολόγηση και καθοδήγηση. Μια ισορροπημένη προσέγγιση με έμφαση στην πρόληψη, την υγιεινή ζωή και την έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Για να ενημερωθείτε για όλες μας τις υπηρεσίες, επισκεφθείτε τη σελίδα Υπηρεσίες.
Σεραφείμ Χ. Πούσιας M.D, M.Sc, Ph.D
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής
