Ποια είναι τα συνήθη αίτια της υπογονιμότητας;
Η υπογονιμότητα είναι ένα σύνθετο ζήτημα που απασχολεί πολλά ζευγάρια. Υπολογίζεται ότι περίπου 1 στα 6 ζευγάρια θα αντιμετωπίσει δυσκολία να συλλάβει. Τα αίτια κατανέμονται περίπου ως εξής:
- 40% οφείλονται στη γυναίκα,
- 40% στον άνδρα,
- 20% και στους δύο συντρόφους ή παραμένουν ανεξήγητα (ανεξήγητη υπογονιμότητα)
Η κατανόηση των αιτιών είναι το πρώτο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση και τη σωστή επιλογή θεραπείας.
Αίτια υπογονιμότητας στη γυναίκα
Τα συνηθέστερα αίτια που δυσκολεύουν τη φυσιολογική σύλληψη είναι:
1. Προχωρημένη ηλικία
Η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα. Μετά τα 35 έτη η γονιμότητα μειώνεται σταδιακά, ενώ μετά τα 40 η πιθανότητα φυσιολογικής σύλληψης μειώνεται σημαντικά.
2. Διαταραχές ωορρηξίας
Περιλαμβάνουν ενδοκρινοπάθειες (π.χ. θυρεοειδοπάθειες, υπερπρολακτιναιμία) αλλά και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS). Οι γυναίκες αυτές συχνά έχουν ακανόνιστους κύκλους και δυσκολία στην ωοθυλακιορρηξία.
3. Ενδομητρίωση
Μια χρόνια πάθηση που επηρεάζει τη λειτουργία των ωοθηκών, των σαλπίγγων και της μήτρας, μειώνοντας σημαντικά τις πιθανότητες σύλληψης.
4. Παθολογία σαλπίγγων
Οι σάλπιγγες παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς εκεί γίνεται η γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο. Απόφραξη ή βλάβη στις σάλπιγγες (π.χ. μετά από φλεγμονές, χειρουργεία ή ενδομητρίωση) μπορεί να εμποδίσει τη φυσιολογική διαδικασία.
5. Παθολογία ενδομητρίου
Πολύποδες, ινομυώματα που προβάλλουν στην ενδομητρική κοιλότητα ή συμφύσεις μπορεί να εμποδίσουν την εμφύτευση του εμβρύου.
6. Άλλοι παράγοντες
Η κακή ποιότητα ζωής επηρεάζει άμεσα τη γονιμότητα. Το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία αλλά και το έντονο στρες αποτελούν σημαντικούς αρνητικούς παράγοντες.
Αίτια υπογονιμότητας στον άνδρα
Αντίστοιχα, στον άνδρα τα αίτια που μπορούν να προκαλέσουν υπογονιμότητα περιλαμβάνουν:
1. Ηλικία
Αν και η μείωση της γονιμότητας με την ηλικία δεν είναι τόσο έντονη όσο στη γυναίκα, μετά τα 50 έτη παρατηρείται πτώση στην ποιότητα του σπέρματος.
2. Συγγενείς ή επίκτητες ανωμαλίες
Όπως η κρυψορχία ή οι λοιμώξεις που επηρεάζουν την παραγωγή σπέρματος.
3. Γενετικοί παράγοντες
Ανωμαλίες στον καρυότυπο ή μικροελλείψεις στο χρωμόσωμα Υ.
4. Στυτική δυσλειτουργία
Δυσκολίες στη στύση ή στη διατήρησή της μπορεί να επηρεάσουν τη σεξουαλική επαφή και τη σύλληψη.
5. Διαταραχές εκσπερμάτωσης
Όπως πρόωρη εκσπερμάτωση, παλίνδρομη εκσπερμάτωση ή αζωοσπερμία.
6. Τρόπος ζωής
Παράγοντες όπως το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η χρήση αναβολικών ή ναρκωτικών, το χρόνιο στρες και η παχυσαρκία μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα του σπέρματος.
Τι σημαίνει «ανεξήγητη υπογονιμότητα»;
Σε περίπου 1 στα 5 ζευγάρια, παρά τον πλήρη έλεγχο, δεν ανευρίσκεται κάποιο σαφές αίτιο. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται ανεξήγητη υπογονιμότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός προτείνει εξατομικευμένες στρατηγικές, συχνά με μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Συμπέρασμα
Η υπογονιμότητα δεν είναι μία μόνο διάγνωση αλλά ένα φάσμα καταστάσεων που μπορεί να επηρεάζουν είτε τη γυναίκα είτε τον άνδρα είτε και τους δύο συντρόφους. Με τη σωστή διερεύνηση και την καθοδήγηση από εξειδικευμένο ιατρό, τα περισσότερα ζευγάρια βρίσκουν τη λύση και καταφέρνουν να αποκτήσουν παιδί.
Για να ενημερωθείτε για όλες μας τις υπηρεσίες, επισκεφθείτε τη σελίδα Υπηρεσίες.
Σεραφείμ Χ. Πούσιας M.D, M.Sc, Ph.D
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής
