Τι είναι η ενδομητρίωση;
Η ενδομητρίωση είναι μια συχνή, αλλά συχνά υποδιαγνωσμένη γυναικολογική πάθηση. Συμβαίνει όταν κύτταρα παρόμοια με αυτά του ενδομητρίου – της εσωτερικής επένδυσης της μήτρας – αναπτύσσονται εκτός της μήτρας, σε περιοχές όπως οι ωοθήκες, οι σάλπιγγες, το έντερο ή το περιτόναιο.
Η ανάπτυξη αυτών των κυττάρων προκαλεί φλεγμονή, ερεθισμό των ιστών και σχηματισμό ουλών ή κύστεων (ενδομητριώματα). Αν και η αιτία της ενδομητρίωσης δεν είναι πλήρως κατανοητή, θεωρίες όπως η παλίνδρομη εμμηνόρροια υποστηρίζουν πως ιστός της περιόδου μεταφέρεται ανάστροφα στην κοιλιά μέσω των σαλπίγγων.
Ποια είναι τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης;
Τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα. Πολλές γυναίκες μπορεί να μην έχουν καθόλου συμπτώματα, ενώ άλλες βιώνουν έντονο πόνο:
- Πυελικός πόνος, ιδιαίτερα πριν και κατά τη διάρκεια της περιόδου
- Πόνος στη σεξουαλική επαφή
- Πόνος στην ούρηση ή στην αφόδευση, ειδικά κατά την έμμηνο ρύση
- Δυσκολία στη σύλληψη
- Ενδομητριώματα (‘σοκολατοειδείς κύστεις’) στις ωοθήκες
Αν αντιμετωπίζετε τέτοια συμπτώματα, μην τα αγνοείτε. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής σας.
Πώς γίνεται η διάγνωση της ενδομητρίωσης;
Η διάγνωση της ενδομητρίωσης βασίζεται:
- Στο ιστορικό και την περιγραφή των συμπτωμάτων
- Στη γυναικολογική εξέταση
- Στο υπερηχογράφημα (μπορεί να ανιχνεύσει ενδομητριώματα)
Η οριστική διάγνωση γίνεται με λαπαροσκόπηση, μία ελάχιστα επεμβατική χειρουργική μέθοδο όπου ο ιατρός βλέπει και αφαιρεί πιθανές ενδομητριωσικές εστίες.
Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές;
Η θεραπεία της ενδομητρίωσης εξατομικεύεται με βάση τα συμπτώματα, την ηλικία και την επιθυμία τεκνοποίησης:
Φαρμακευτική αγωγή
- Αντιφλεγμονώδη (NSAIDs) για τον πόνο
- Ορμονικές θεραπείες (αντισυλληπτικά, προγεσταγόνα, ενδομήτρια σπειράματα – IUD)
- Ορμονική καταστολή με GnRH ανάλογα για μείωση της ενδομητριωσικής δραστηριότητας
Χειρουργική αντιμετώπιση
- Λαπαροσκόπηση για αφαίρεση των εστιών ενδομητρίωσης και βελτίωση της γονιμότητας, όμως πάντα με σεβασμό στις ωοθηκικές εφεδρείες της ασθενούς.
Τα ενδομητριώματα δεν αφαιρούνται εάν είναι σε μέγεθος μικρότερα από 4 εκατοστά, διότι με την αφαίρεσή τους συνήθως αφαιρείται ή καυτηριάζεται και τμήμα υγιούς ωοθηκικού ιστού (ωοθήκης). Αποτέλεσμα αυτού είναι να μειώνονται οι ωοθηκικές εφεδρείες της ασθενού.
Ενδομητρίωση και υπογονιμότητα
Η ενδομητρίωση είναι συχνή αιτία υπογονιμότητας. Η πάθηση αυτή καθαυτή μπορεί να επηρεάσει:
- Τη λειτουργία των σαλπίγγων, μέσω φλεγμονών και συμφύσεων, και των ωοθηκών (την ποιότητα των ωαρίων)
- Να δημιουργήσει φλεγμονώδες περιβάλλον στη μήτρα και να εμποδίζει την εμφύτευση του εμβρύου.
Η ενδομητρίωση είναι μια νόσος, που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και τη γονιμότητα μιας γυναίκας. Η σωστή διάγνωση και εξατομικευμένη θεραπεία μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση και βελτίωση της καθημερινότητας και να αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες εγκυμοσύνης.
Η ενδομητρίωση και η σημασία της κρυοσυντήρησης ωαρίων
Ιδιαιτέρως σε περιπτώσεις που απαιτείται χειρουργική αφαίρεση των ενδομητριωμάτων, οι ωοθηκικές εφεδρείες ενδέχεται να μειωθούν σημαντικά.
Η κρυοσυντήρηση ωαρίων (egg freezing) αποτελεί μια εξαιρετική επιλογή για γυναίκες με ενδομητρίωση που επιθυμούν να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, όταν η πραγματοποιείται σε νεαρή ηλικία και πριν από μια χειρουργική επέμβαση.
Η έγκαιρη ενημέρωση και ο αναπαραγωγικός σχεδιασμός με τη βοήθεια του ειδικού υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μπορεί να εξασφαλίσει πολύτιμες επιλογές για το μέλλον.
Συχνές ερωτήσεις (FAQs)
Η ενδομητρίωση είναι επικίνδυνη;
Όχι, δεν είναι καρκίνος, αλλά επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής και τη γονιμότητα.
Μπορεί να θεραπευτεί οριστικά;
Η ενδομητρίωση είναι χρόνια πάθηση. Ωστόσο, με την κατάλληλη θεραπεία μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά.
Μπορώ να κάνω παιδιά;
Ναι, πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση αποκτούν παιδιά είτε φυσιολογικά είτε με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
Διαβάστε περισσότερα στην κεντρική σελίδα για τις γυναικολογικές παθήσεις.
Σεραφείμ Χ. Πούσιας M.D, M.Sc, Ph.D
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής
