Η ωοληψία είναι ένα από τα βασικά στάδια της εξωσωματικής γονιμοποίησης και συνήθως ολοκληρώνεται σε σύντομο χρονικό διάστημα. Για τις περισσότερες γυναίκες, το μεγαλύτερο άγχος δεν αφορά τόσο την ίδια τη διαδικασία όσο το τι θα συμβεί τις επόμενες ημέρες: πόσα ωάρια θα ληφθούν, πόσα θα γονιμοποιηθούν και πόσα τελικά θα εξελιχθούν σε βλαστοκύστεις.
Η ένεση του trigger
Όταν τα ωοθυλάκια έχουν φτάσει στο κατάλληλο στάδιο ανάπτυξης, χορηγείται η τελευταία ένεση του κύκλου, το λεγόμενο trigger τελικής ωρίμανσης των ωαρίων.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί hCG, αγωνιστής GnRH ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, συνδυασμός τους. Η επιλογή εξαρτάται από το πρωτόκολλο, την ανταπόκριση των ωοθηκών και τον κίνδυνο συνδρόμου υπερδιέγερσης των ωοθηκών.
Η ώρα της ένεσης είναι σημαντική και πρέπει να τηρηθεί ακριβώς. Η ωοληψία πραγματοποιείται συνήθως περίπου 34–36 ώρες αργότερα, πριν συμβεί αυτόματη ωορρηξία.
Τι γίνεται την ημέρα της ωοληψίας;
Η ωοληψία πραγματοποιείται συνήθως με μέθη ή σύντομη αναισθησία.
Με υπερηχογραφική καθοδήγηση, μια λεπτή βελόνα περνά διακολπικά στα ωοθυλάκια και αναρροφά το υγρό τους. Στο εργαστήριο, ο εμβρυολόγος εξετάζει άμεσα το υγρό και εντοπίζει τα ωάρια.
Η διαδικασία συνήθως διαρκεί λίγα λεπτά έως περίπου μισή ώρα, ανάλογα με τον αριθμό και τη θέση των ωοθυλακίων.
Ένα σημαντικό σημείο είναι ότι ο αριθμός των ωοθυλακίων που φαίνονται στον υπέρηχο δεν είναι απαραίτητα ίδιος με τον αριθμό των ωαρίων που θα ληφθούν. Δεν ανακτάται ωάριο από κάθε ωοθυλάκιο και δεν είναι όλα τα ωάρια που συλλέγονται απαραίτητα ώριμα.
Τι συμβαίνει στα ωάρια μετά την ωοληψία;
Μετά τη συλλογή, τα ωάρια αξιολογούνται στο εμβρυολογικό εργαστήριο.
Ανάλογα με την περίπτωση, η γονιμοποίηση μπορεί να γίνει με κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) ή με μικρογονιμοποίηση (ICSI). Στην ICSI χρησιμοποιούνται τα ώριμα ωάρια, στα οποία εγχύεται ένα σπερματοζωάριο.
Περίπου 16–17 ώρες αργότερα γίνεται ο πρώτος έλεγχος γονιμοποίησης. Η φυσιολογική γονιμοποίηση συνήθως αναγνωρίζεται από την παρουσία δύο προπυρήνων.
Από εκεί και πέρα αρχίζει η καλλιέργεια των εμβρύων.
Από τη γονιμοποίηση μέχρι τη βλαστοκύστη
Τις επόμενες ημέρες τα έμβρυα διαιρούνται και αξιολογούνται στο εργαστήριο.
Την τρίτη ημέρα βρίσκονται συνήθως στο στάδιο των διαιρούμενων κυττάρων, ενώ περίπου την πέμπτη ή έκτη ημέρα ορισμένα από αυτά φτάνουν στο στάδιο της βλαστοκύστης.
Είναι απολύτως αναμενόμενο ο αριθμός να μειώνεται σε κάθε στάδιο.
Για παράδειγμα, από τα ωοθυλάκια που υπήρχαν στον υπέρηχο δεν θα ληφθεί απαραίτητα αντίστοιχος αριθμός ωαρίων. Από τα ωάρια που θα ληφθούν, κάποια μπορεί να είναι ανώριμα. Δεν θα γονιμοποιηθούν όλα τα ώριμα ωάρια και δεν θα φτάσουν όλα τα γονιμοποιημένα ωάρια στο στάδιο της βλαστοκύστης.
Αυτή η σταδιακή μείωση δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάτι πήγε λάθος. Αποτελεί μέρος της βιολογικής επιλογής που συμβαίνει κατά την ανάπτυξη των εμβρύων.
Τι σημαίνει η «ποιότητα» μιας βλαστοκύστης;
Οι βλαστοκύστεις αξιολογούνται μορφολογικά από το εμβρυολογικό εργαστήριο.
Μπορεί, για παράδειγμα, να ακούσετε χαρακτηρισμούς όπως 4AA, 4AB ή 3BB. Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη το στάδιο ανάπτυξης της βλαστοκύστης καθώς και την εικόνα της εσωτερικής κυτταρικής μάζας και του τροφοεκτοδέρματος.
Η μορφολογία βοηθά τον εμβρυολόγο να κατατάξει τα έμβρυα και να επιλέξει ποιο έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να χρησιμοποιηθεί πρώτο.
Δεν πρέπει όμως να ερμηνεύεται απόλυτα.
Μια βλαστοκύστη με πολύ καλή μορφολογία δεν είναι εγγύηση εγκυμοσύνης ούτε αποδεικνύει ότι το έμβρυο είναι χρωμοσωμικά φυσιολογικό. Αντίστοιχα, μια χαμηλότερη μορφολογική βαθμολογία δεν σημαίνει ότι ένα έμβρυο δεν μπορεί να οδηγήσει σε υγιή κύηση.
Η ηλικία της γυναίκας, η βιολογία των ωαρίων και του σπέρματος και πολλοί ακόμη παράγοντες επηρεάζουν τελικά την πιθανότητα επιτυχίας.
Πονάει μετά η ωοληψία;
Ένας ήπιος έως μέτριος πόνος χαμηλά στην κοιλιά, παρόμοιος με κράμπες περιόδου, είναι συχνός τις πρώτες ώρες μετά την ωοληψία.
Μπορεί επίσης να υπάρχει αίσθημα φουσκώματος ή βάρους στην κοιλιά και μικρή κολπική αιμορραγία ή καφέ εκκρίσεις. Συνήθως τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά μέσα στις επόμενες μία έως τρεις ημέρες.
Σε γυναίκες που είχαν μεγάλη ανταπόκριση στη διέγερση, το φούσκωμα και η δυσφορία μπορεί να είναι εντονότερα και χρειάζεται μεγαλύτερη επαγρύπνηση για πιθανό σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών.
Τι πρέπει να προσέξετε μετά την ωοληψία;
Την ημέρα της διαδικασίας είναι προτιμότερο να ξεκουραστείτε. Εφόσον έχει χρησιμοποιηθεί μέθη ή αναισθησία, δεν πρέπει να οδηγήσετε ή να χειριστείτε μηχανήματα για το χρονικό διάστημα που θα σας υποδείξει η μονάδα, συνήθως για 24 ώρες.
Η καλή ενυδάτωση και η ήπια καθημερινή δραστηριότητα είναι συνήθως αρκετές. Για λίγες ημέρες είναι λογικό να αποφεύγονται η έντονη σωματική άσκηση και οι σεξουαλικές επαφές, ιδιαίτερα όσο οι ωοθήκες παραμένουν διογκωμένες ή υπάρχει πόνος.
Οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή μετά την ωοληψία –για παράδειγμα προγεστερόνη σε κύκλο με προγραμματισμένη φρέσκια εμβρυομεταφορά– πρέπει να λαμβάνεται ακριβώς σύμφωνα με τις οδηγίες της μονάδας.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον γιατρό σας;
Ήπιο φούσκωμα και ήπιος πόνος είναι αναμενόμενα. Δεν είναι όμως φυσιολογικό να εμφανίζεται έντονος ή συνεχώς επιδεινούμενος πόνος.
Άμεση επικοινωνία με τη μονάδα χρειάζεται εάν εμφανιστούν έντονος κοιλιακός πόνος, μεγάλη κολπική αιμορραγία, πυρετός, λιποθυμική τάση, επανειλημμένοι έμετοι, σημαντική αύξηση του κοιλιακού φουσκώματος, δύσπνοια ή αισθητή μείωση της ποσότητας των ούρων.
Σπανιότερα, μετά από ωοληψία μπορεί να εμφανιστούν αιμορραγία, λοίμωξη ή σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών και γι’ αυτό συμπτώματα που είναι έντονα ή επιδεινώνονται δεν πρέπει να αγνοούνται.
Και μετά;
Μετά την ωοληψία, το επόμενο σημαντικό μέρος της διαδικασίας πραγματοποιείται πλέον στο εμβρυολογικό εργαστήριο.
Οι αριθμοί που θα ακούσετε τις επόμενες ημέρες –ωάρια, ώριμα ωάρια, γονιμοποιήσεις και βλαστοκύστεις– περιγράφουν διαφορετικά στάδια της ίδιας διαδικασίας. Δεν πρέπει να αξιολογούνται μεμονωμένα.
Ο τελικός στόχος δεν είναι απλώς ένας μεγάλος αριθμός ωαρίων ή βλαστοκύστεων, αλλά η δημιουργία ενός εμβρύου με πραγματική δυνατότητα να οδηγήσει σε μια υγιή κύηση.
Διαβάστε περισσότερα στην κεντρική σελίδα για την εξωσωματική γονιμοποίηση.
Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.
