Η κολπίτιδα μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στις κολπικές εκκρίσεις, κνησμό, ερεθισμό, δυσάρεστη οσμή, κάψιμο ή πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή. Οι συχνότερες αιτίες είναι η μυκητιασική κολπίτιδα και η βακτηριακή κολπίτιδα, όμως παρόμοια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν και σε σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις, τραχηλίτιδα, αλλεργικό ερεθισμό ή κατά την εμμηνόπαυση.
Επειδή διαφορετικές αιτίες χρειάζονται διαφορετική θεραπεία, η αντιμετώπιση μόνο βάσει των συμπτωμάτων συχνά οδηγεί σε λανθασμένη ή περιττή αγωγή.
Μυκητιασική κολπίτιδα
Η μυκητιασική κολπίτιδα προκαλείται συνήθως από υπερανάπτυξη του μύκητα Candida albicans. Η Candida μπορεί να υπάρχει φυσιολογικά στον κόλπο χωρίς να προκαλεί συμπτώματα και επομένως η ανίχνευσή της δεν σημαίνει πάντα ότι απαιτείται θεραπεία.
Συχνά συμπτώματα είναι:
- Έντονος κνησμός και ερυθρότητα.
- Κάψιμο ή εξωτερικό τσούξιμο κατά την ούρηση.
- Λευκές, παχύρρευστες εκκρίσεις, συνήθως χωρίς έντονη οσμή.
- Πόνος ή ενόχληση κατά τη σεξουαλική επαφή.
Η εμφάνισή της ευνοείται από τη λήψη αντιβιοτικών, τον μη ρυθμισμένο σακχαρώδη διαβήτη, την εγκυμοσύνη και την εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Ωστόσο, πολλές γυναίκες με μυκητίαση δεν έχουν κάποιον εμφανή παράγοντα κινδύνου.
Βακτηριακή κολπίτιδα
Η βακτηριακή κολπίτιδα οφείλεται σε διαταραχή της φυσιολογικής κολπικής μικροχλωρίδας και όχι απλώς στην παρουσία ενός συγκεκριμένου μικροβίου. Δεν θεωρείται κλασικό σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, αν και σχετίζεται με τη σεξουαλική δραστηριότητα, την αλλαγή συντρόφου και τις κολπικές πλύσεις.
Μπορεί να προκαλέσει:
- Λεπτόρρευστες, λευκές ή γκρίζες εκκρίσεις.
- Χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή, συχνά εντονότερη μετά τη σεξουαλική επαφή.
- Ήπιο κάψιμο ή ερεθισμό.
Αρκετές γυναίκες μπορεί να μην παρουσιάζουν καθόλου συμπτώματα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Τα συμπτώματα από μόνα τους δεν αρκούν για ασφαλή διάγνωση. Ανάλογα με την περίπτωση, ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει γυναικολογική εξέταση, αξιολόγηση του κολπικού pH, μικροσκοπική εξέταση και στοχευμένες εργαστηριακές ή μοριακές εξετάσεις.
Η καλλιέργεια κολπικού υγρού δεν είναι απαραίτητη σε κάθε περιστατικό, αλλά μπορεί να είναι χρήσιμη όταν τα συμπτώματα επιμένουν, υποτροπιάζουν ή δεν ανταποκρίνονται στην αρχική θεραπεία. Το τεστ Παπανικολάου δεν αποτελεί εξέταση διάγνωσης της κολπίτιδας.
Αντιμετώπιση
Η θεραπεία καθορίζεται από το αίτιο:
- Η μυκητιασική κολπίτιδα αντιμετωπίζεται με τοπικά ή από του στόματος αντιμυκητιασικά φάρμακα.
- Η βακτηριακή κολπίτιδα αντιμετωπίζεται συνήθως με μετρονιδαζόλη ή κλινδαμυκίνη, τοπικά ή από το στόμα.
- Στην εγκυμοσύνη, στις υποτροπές και στις επιπλεγμένες λοιμώξεις η επιλογή και η διάρκεια της αγωγής χρειάζονται εξατομίκευση.
Τα προβιοτικά δεν αντικαθιστούν την κατάλληλη θεραπεία και τα διαθέσιμα δεδομένα δεν υποστηρίζουν τη συστηματική χρήση τους ως καθιερωμένη αγωγή. Σε επανειλημμένες υποτροπές χρειάζεται επιβεβαίωση της διάγνωσης και όχι διαδοχική εμπειρική χορήγηση αντιμυκητιασικών ή αντιβιοτικών.
Τι μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο υποτροπών;
- Αποφυγή κολπικών πλύσεων και αρωματικών προϊόντων.
- Καθαρισμός μόνο της εξωτερικής γεννητικής περιοχής με ήπιο τρόπο.
- Αποφυγή άσκοπης χρήσης αντιβιοτικών.
- Καλή ρύθμιση του σακχαρώδους διαβήτη.
- Χρήση προφυλακτικού όταν υπάρχει νέος σύντροφος ή πιθανότητα σεξουαλικώς μεταδιδόμενης λοίμωξης.
Πότε χρειάζεται εξέταση από γυναικολόγο;
Γυναικολογική εκτίμηση χρειάζεται όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται για πρώτη φορά, επιμένουν ή επανέρχονται μετά τη θεραπεία. Άμεσος έλεγχος απαιτείται όταν συνυπάρχουν πυρετός, έντονος πόνος χαμηλά στην κοιλιά, αιμορραγία, πληγές στην περιοχή ή πιθανότητα εγκυμοσύνης ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενης λοίμωξης.
Ο πόνος χαμηλά στην κοιλιά και ο πυρετός δεν αποτελούν τυπικά συμπτώματα μιας απλής μυκητίασης και χρειάζονται διερεύνηση, μεταξύ άλλων, για πυελική φλεγμονή.
Η σωστή διάγνωση μέσα από τον κατάλληλο γυναικολογικό έλεγχο επιτρέπει την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και περιορίζει τις άσκοπες ή επαναλαμβανόμενες αγωγές.
Διαβάστε περισσότερα στην κεντρική σελίδα για τις γυναικολογικές παθήσεις.
Σεραφείμ Χ. Πούσιας M.D, M.Sc, Ph.D
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής
