Τι είναι η εμμηνόπαυση;
Η εμμηνόπαυση είναι το φυσικό και αναπόφευκτο στάδιο στη ζωή κάθε γυναίκας, που χαρακτηρίζεται από τη μόνιμη διακοπή της εμμήνου ρύσεως και την παύση της λειτουργίας των ωοθηκών. Η διάγνωση της εμμηνόπαυσης τίθεται όταν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς έμμηνο ρύση, χωρίς να υπάρχει άλλη προφανής αιτία.
Η ηλικία έναρξης ποικίλλει, με τον μέσο όρο να βρίσκεται γύρω στα 51 έτη. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις πρώιμης (πριν τα 40) ή πρόωρης εμμηνόπαυσης λόγω γενετικών, αυτοάνοσων ή ιατρογενών παραγόντων (π.χ. χειρουργική αφαίρεση ωοθηκών).
Τι είναι η περιεμμηνόπαυση;
Η περιεμμηνόπαυση είναι η μεταβατική περίοδος πριν την εμμηνόπαυση. Διαρκεί κατά μέσο όρο 4 χρόνια και χαρακτηρίζεται από διαταραχές στον κύκλο, όπως ακανόνιστη συχνότητα ή διάρκεια περιόδων, και την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων της ορμονικής αλλαγής.
Συμπτώματα και αλλαγές κατά την εμμηνόπαυση
Οι ορμονικές μεταβολές, κυρίως η πτώση των επιπέδων οιστρογόνων και προγεστερόνης, προκαλούν διάφορα σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα. Αυτά περιλαμβάνουν:
- Εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις – Αίσθημα έντονης θερμότητας, ερυθρότητα προσώπου και ιδρώτας που διαταράσσει τον ύπνο.
- Διαταραχές ύπνου – Δυσκολία στην έλευση ή/και διατήρηση του ύπνου.
- Αλλαγές στη διάθεση – Ευερεθιστότητα, μελαγχολία ή άγχος, που ενδέχεται να σχετίζονται με προηγούμενα ιστορικά κατάθλιψης.
- Δυσκολία συγκέντρωσης και απώλεια μνήμης – Ίσως συνδέεται με τις μεταβολές των οιστρογόνων και την κακή ποιότητα ύπνου.
- Πόνοι στις αρθρώσεις – Ένα σύνηθες αλλά υποτιμημένο σύμπτωμα.
- Ξηρότητα κόλπου και δυσπαρευνία – Η έλλειψη οιστρογόνων οδηγεί σε ατροφία του κολπικού βλεννογόνου, προκαλώντας πόνο κατά την επαφή.
- Αλλαγές στο δέρμα, τα μαλλιά και την κατανομή λίπους – Το δέρμα γίνεται πιο ξηρό και λεπτό, ενώ παρατηρείται συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή χώρα.
Πότε πρέπει να συμβουλευτείτε γιατρό;
Αν τα συμπτώματα είναι έντονα και επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σας, η συμβουλή γυναικολόγου είναι απαραίτητη. Επιπλέον, κάθε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση (έστω και μικρή) απαιτεί άμεση αξιολόγηση.
Διάγνωση
Η διάγνωση της εμμηνόπαυσης βασίζεται κυρίως στο ιατρικό ιστορικό και στα συμπτώματα. Σε γυναίκες κάτω των 45 ετών ή σε περιπτώσεις αμφιβολίας, μπορεί να ζητηθούν αιματολογικές εξετάσεις (FSH, LH, οιστραδιόλη) για επιβεβαίωση.
Αντιμετώπιση και θεραπευτικές επιλογές
Η προσέγγιση εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και το ιατρικό ιστορικό της γυναίκας.
1. Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (HRT)
Η πιο αποτελεσματική λύση για εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις και κολπική ξηρότητα. Συνδυάζει οιστρογόνα και προγεστερόνη (σε γυναίκες με μήτρα), ή μόνο οιστρογόνα (σε γυναίκες χωρίς μήτρα).
Αντενδείξεις περιλαμβάνουν ιστορικό καρκίνου μαστού, θρόμβωσης ή εγκεφαλικού, κ.α..
2. Τοπική θεραπεία με οιστρογόνα
Για την αντιμετώπιση της κολπικής ξηρότητας χωρίς συστηματική δράση. Διατίθεται ως κολπική κρέμα, δισκίο ή δακτύλιος.
3. Μη ορμονικές θεραπείες
• Αντικαταθλιπτικά (π.χ. SSRIs, SNRIs) – Βοηθούν στις εξάψεις και τη διάθεση.
• Φυτοοιστρογόνα και συμπληρώματα – Αν και ευρέως χρησιμοποιούμενα, η αποτελεσματικότητά τους δεν είναι πλήρως τεκμηριωμένη.
Αυτοφροντίδα και τρόπος ζωής
• Υγιεινή διατροφή – Πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D για την πρόληψη της οστεοπόρωσης.
• Τακτική άσκηση – Βοηθά στον έλεγχο του βάρους, βελτιώνει τη διάθεση και ενισχύει τα οστά.
• Διακοπή καπνίσματος – Μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών και οστεοπόρωσης.
• Ύπνος και χαλάρωση – Προτείνεται σταθερό ωράριο ύπνου και τεχνικές μείωσης άγχους.
Η εμμηνόπαυση είναι ένα φυσιολογικό στάδιο, όχι νόσος. Με κατάλληλη ενημέρωση, προσαρμογές στον τρόπο ζωής και, όταν χρειάζεται, ιατρική υποστήριξη, οι περισσότερες γυναίκες μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά αυτή τη φάση της ζωής τους.
Για να ενημερωθείτε για όλες μας τις υπηρεσίες, επισκεφθείτε τη σελίδα Υπηρεσίες.
Σεραφείμ Χ. Πούσιας M.D, M.Sc, Ph.D
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής
