Ως κύηση υψηλού κινδύνου χαρακτηρίζεται η εγκυμοσύνη στην οποία ένας ή περισσότεροι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών για τη μητέρα, το έμβρυο ή και τους δύο.
Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν σημαίνει ότι θα παρουσιαστεί απαραίτητα κάποιο πρόβλημα. Σημαίνει ότι χρειάζεται εξατομικευμένη εκτίμηση και, ανάλογα με την περίπτωση, στενότερη παρακολούθηση.
Στόχος είναι η έγκαιρη αναγνώριση πιθανών επιπλοκών, η εφαρμογή προληπτικών μέτρων όταν υπάρχει ένδειξη και ο ασφαλής σχεδιασμός της κύησης και του τοκετού.
Πότε μπορεί να χρειάζεται συχνότερη παρακολούθηση;
Αυξημένη μαιευτική παρακολούθηση μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει:
- Ηλικία της εγκύου 35 ετών και άνω, ιδιαίτερα μετά τα 40 έτη ή όταν συνυπάρχουν επιπλέον παράγοντες κινδύνου.
- Κύηση μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση ή μικρογονιμοποίηση.
- Πολύδυμη κύηση, όπως δίδυμη ή τρίδυμη εγκυμοσύνη.
- Προϋπάρχουσα υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, καρδιοπάθεια, νεφρική νόσος, αυτοάνοσο νόσημα ή άλλη χρόνια πάθηση που μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη.
- Παχυσαρκία ή άλλοι σημαντικοί μητρικοί παράγοντες κινδύνου.
- Επιπλοκή που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όπως υπέρταση κύησης, προεκλαμψία, διαβήτης κύησης ή ενδοηπατική χολόσταση.
- Διαταραχή της ανάπτυξης του εμβρύου, εμβρυϊκό εύρημα ή μεταβολή της ποσότητας του αμνιακού υγρού.
- Πρόβλημα στη θέση ή στη λειτουργία του πλακούντα.
- Βεβαρημένο μαιευτικό ιστορικό, όπως καθ’ έξιν αποβολές, προηγούμενος ενδομήτριος θάνατος, σοβαρή προεκλαμψία, υπολειπόμενη ανάπτυξη του εμβρύου ή αυτόματος πρόωρος τοκετός.
- Πολλαπλές προηγούμενες καισαρικές τομές ή άλλη σημαντική επέμβαση στη μήτρα.
- Κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ, χρήση ουσιών ή άλλοι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την πορεία της κύησης.
Η παρουσία ενός παράγοντα κινδύνου δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες χρειάζονται το ίδιο πρόγραμμα εξετάσεων. Η παρακολούθηση καθορίζεται από το είδος και τη βαρύτητα του κινδύνου, την εβδομάδα κύησης και τη συνολική κλινική εικόνα.
Τι περιλαμβάνει η παρακολούθηση;
Το εξατομικευμένο πλάνο παρακολούθησης μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να περιλαμβάνει:
- Αναλυτική καταγραφή του ατομικού, οικογενειακού και μαιευτικού ιστορικού.
- Τακτικό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και των απαραίτητων εργαστηριακών εξετάσεων.
- Υπερηχογραφικό έλεγχο της ανατομίας και της ανάπτυξης του εμβρύου.
- Εκτίμηση του πλακούντα και της ποσότητας του αμνιακού υγρού.
- Έλεγχο της αιματικής ροής με Doppler, όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη.
- Έλεγχο της ευεξίας του εμβρύου κατά το τρίτο τρίμηνο, όταν απαιτείται.
- Έγκαιρο σχεδιασμό του κατάλληλου τόπου, χρόνου και τρόπου τοκετού.
- Συνεργασία με ιατρό Εμβρυομητρικής Ιατρικής ή με άλλες ιατρικές ειδικότητες, όταν αυτό είναι απαραίτητο.
Η συχνότητα των επισκέψεων και των εξετάσεων προσαρμόζεται στην πορεία της εγκυμοσύνης. Δεν χρειάζονται όλες οι γυναίκες τις ίδιες εξετάσεις ούτε η παρουσία ενός παράγοντα κινδύνου σημαίνει ότι απαιτούνται συνεχείς υπερηχογραφικοί έλεγχοι.
Συχνές Ερωτήσεις
Αν η εγκυμοσύνη μου χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου, θα εμφανίσω οπωσδήποτε επιπλοκές;
Όχι. Ο χαρακτηρισμός υποδηλώνει αυξημένη πιθανότητα και όχι βεβαιότητα εμφάνισης επιπλοκής. Η κατάλληλη παρακολούθηση επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών προβλημάτων και την οργάνωση της απαραίτητης αντιμετώπισης.
Πώς παρακολουθείται μια κύηση μετά από εξωσωματική;
Η παρακολούθηση προσαρμόζεται στην ηλικία της γυναίκας, στο ιατρικό και μαιευτικό ιστορικό, στο αν πρόκειται για μονήρη ή πολύδυμη κύηση και στην πορεία της εγκυμοσύνης.
Ανάλογα με τα δεδομένα, μπορεί να χρειαστούν πρόσθετοι υπερηχογραφικοί ή άλλοι έλεγχοι. Όταν υπάρχει συγκεκριμένη μητρική, εμβρυϊκή ή πλακουντιακή ένδειξη, η παρακολούθηση οργανώνεται σε συνεργασία με εξειδικευμένο ιατρό Εμβρυομητρικής Ιατρικής.
Ποια συμπτώματα απαιτούν άμεση επικοινωνία με τον γιατρό;
Άμεση ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται σε περίπτωση:
- Κολπικής αιμορραγίας.
- Απώλειας υγρών από τον κόλπο.
- Έντονου ή επίμονου κοιλιακού πόνου.
- Σοβαρού ή επίμονου πονοκεφάλου.
- Διαταραχών της όρασης.
- Έντονου πόνου στο ανώτερο τμήμα της κοιλιάς.
- Αιφνίδιου οιδήματος στο πρόσωπο ή στα χέρια, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πονοκέφαλο ή αυξημένη αρτηριακή πίεση.
- Δύσπνοιας, πόνου στο στήθος ή λιποθυμικού επεισοδίου.
- Πόνου ή αιφνίδιου οιδήματος στο ένα κάτω άκρο.
- Πυρετού.
- Τακτικών επώδυνων συσπάσεων πριν από τις 37 εβδομάδες.
- Αισθητής μείωσης των κινήσεων του εμβρύου, αφού έχει εγκατασταθεί το συνηθισμένο πρότυπο κινήσεων.
Σε περίπτωση σοβαρών ή αιφνίδιων συμπτωμάτων δεν πρέπει να αναμένεται η επόμενη προγραμματισμένη επίσκεψη.
Μια κύηση υψηλού κινδύνου οδηγεί υποχρεωτικά σε καισαρική τομή;
Όχι. Πολλές γυναίκες με παράγοντες κινδύνου μπορούν να γεννήσουν κολπικά. Ο τρόπος τοκετού καθορίζεται από τη συγκεκριμένη επιπλοκή, την κατάσταση και τη θέση του εμβρύου, το μαιευτικό ιστορικό και την ασφάλεια της μητέρας και του παιδιού.
Διαβάστε περισσότερα στην κεντρική σελίδα για την παρακολούθηση κύησης.
Σεραφείμ Χ. Πούσιας M.D, M.Sc, Ph.D
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής
