Η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) αποτελεί σήμερα μία από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους αντιμετώπισης της υπογονιμότητας. Στην κλασική της μορφή περιλαμβάνει τη χρήση φαρμακευτικής διέγερσης για την παραγωγή πολλών ωαρίων σε έναν κύκλο, με σκοπό την αύξηση των πιθανοτήτων γονιμοποίησης και δημιουργίας υγιών εμβρύων. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα ζευγάρια στρέφονται στη λύση του φυσικού κύκλου στην εξωσωματική γονιμοποίηση, μια πιο «ήπια» και φιλική προς τον οργανισμό προσέγγιση.
Τι είναι ο φυσικός κύκλος στην εξωσωματική;
Ο φυσικός κύκλος IVF ακολουθεί τον φυσιολογικό εμμηνορρυσιακό κύκλο της γυναίκας και δεν χορηγούνται φάρμακα για τη διέγερση των ωοθηκών.
Σε έναν τροποποιημένο φυσικό κύκλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί φαρμακευτική αγωγή για τον προγραμματισμό της ωοληψίας ή τη μείωση του κινδύνου πρόωρης ωορρηξίας, χωρίς όμως να επιδιώκεται η ανάπτυξη πολλών ωοθυλακίων.
Στόχος είναι να συλλεχθεί το ένα και μοναδικό ωάριο που παράγει φυσιολογικά η γυναίκα κάθε μήνα, χωρίς να επιδιώκεται υπερδιέγερση των ωοθηκών. Η διαδικασία περιλαμβάνει:
- Παρακολούθηση του κύκλου με υπερηχογραφήματα και αιματολογικές εξετάσεις.
- Προγραμματισμό της ωοληψίας την κατάλληλη στιγμή, όταν το ωοθυλάκιο φτάσει στο σωστό μέγεθος.
- Γονιμοποίηση του ωαρίου στο εργαστήριο με το σπέρμα του συντρόφου ή δότη.
- Εμβρυομεταφορά ή κρυοσυντήρηση, εφόσον δημιουργηθεί κατάλληλο έμβρυο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ήπια φαρμακευτική υποστήριξη για την αποφυγή πρόωρης ωορρηξίας, ωστόσο η βασική αρχή παραμένει ότι ο οργανισμός λειτουργεί όσο το δυνατόν πιο φυσιολογικά.
Πλεονεκτήματα του φυσικού κύκλου IVF
Η επιλογή του φυσικού κύκλου έχει ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα, τα οποία οδηγούν αρκετές γυναίκες να τον προτιμούν:
- Απουσία φαρμακευτικής υπερδιέγερσης
Δεν απαιτείται καθημερινή χρήση ενέσεων και υψηλών δόσεων ορμονών. Έτσι, ο οργανισμός δεν επιβαρύνεται, ενώ μειώνονται οι πιθανές παρενέργειες, όπως το σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών. - Φιλικότερη διαδικασία
Πολλές γυναίκες περιγράφουν τον φυσικό κύκλο ως πιο «ανθρώπινη» προσέγγιση, με λιγότερο στρες και καλύτερη ανεκτικότητα. - Χαμηλότερο κόστος φαρμάκων
Το κόστος των φαρμάκων είναι συνήθως χαμηλότερο ανά κύκλο. Ωστόσο, επειδή μπορεί να χρειαστούν επαναλαμβανόμενες προσπάθειες, το συνολικό κόστος μέχρι την επίτευξη εγκυμοσύνης δεν είναι απαραίτητα μικρότερο. - Καλύτερη ποιότητα ωαρίου σε ορισμένες περιπτώσεις
Το μοναδικό ωάριο που παράγει ο οργανισμός φυσιολογικά συχνά έχει καλή βιολογική δυναμική, ειδικά σε γυναίκες με μειωμένο απόθεμα. - Επαναληψιμότητα
Ο φυσικός κύκλος μπορεί να επαναλαμβάνεται κάθε μήνα, καθώς δεν απαιτείται ξεκούραση του οργανισμού από έντονη ορμονική διέγερση.
Σε ποιες γυναίκες ενδείκνυται;
Ο φυσικός κύκλος στην εξωσωματική μπορεί να αποτελέσει κατάλληλη επιλογή για συγκεκριμένες κατηγορίες γυναικών:
- Γυναίκες με χαμηλό ωοθηκικό απόθεμα (χαμηλή AMH, λίγα ωοθυλάκια).
- Όταν έχει προηγηθεί επανειλημμένα πολύ χαμηλή ανταπόκριση στη φαρμακευτική διέγερση,
- Ζευγάρια που επιθυμούν μια πιο φυσική και λιγότερο επεμβατική προσέγγιση,
- Όταν υπάρχει συγκεκριμένος ιατρικός ή προσωπικός λόγος για τον περιορισμό της φαρμακευτικής αγωγής.
Μειονεκτήματα του φυσικού κύκλου
Φυσικά, υπάρχουν και ορισμένοι περιορισμοί που πρέπει να ληφθούν υπόψη:
- Μικρότερος αριθμός ωαρίων και εμβρύων
Συλλέγεται μόνο ένα ωάριο, άρα οι πιθανότητες γονιμοποίησης και εμφύτευσης είναι χαμηλότερες σε σχέση με τους κλασικούς κύκλους. - Ακυρώσεις κύκλου
Υπάρχει το ενδεχόμενο το ωοθυλάκιο να μην αναπτυχθεί σωστά ή να γίνει πρόωρη ωορρηξία. - Πιθανότητα επαναλήψεων
Συχνά χρειάζονται περισσότεροι από ένας φυσικοί κύκλοι μέχρι να επιτευχθεί εγκυμοσύνη.
Φυσικός κύκλος και ήπια διέγερση
Ο φυσικός κύκλος δεν πρέπει να συγχέεται με τη Mini IVF, στην οποία χρησιμοποιείται ήπια φαρμακευτική διέγερση με στόχο την ανάπτυξη λίγων ωοθυλακίων.
Επιτυχία του φυσικού κύκλου IVF
Τα ποσοστά επιτυχίας του φυσικού κύκλου είναι συνήθως χαμηλότερα από αυτά της κλασικής εξωσωματικής, καθώς συλλέγεται μόνο ένα ωάριο. Ωστόσο, για ορισμένες γυναίκες μπορεί να αποτελέσει την πιο ρεαλιστική ή και μοναδική επιλογή. Η επιτυχία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η ηλικία, η ποιότητα του σπέρματος, η ύπαρξη υποκείμενων παθήσεων και η εμπειρία της ιατρικής ομάδας.
Συμπέρασμα
Ο φυσικός κύκλος στην εξωσωματική γονιμοποίηση προσφέρει μια πιο ήπια, οικονομική και φιλική προς τον οργανισμό επιλογή για ζευγάρια που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας. Αν και τα ποσοστά επιτυχίας ανά κύκλο είναι χαμηλότερα, η μέθοδος αυτή μπορεί να δώσει λύση σε γυναίκες με ιδιαίτερες ανάγκες ή σε όσες αναζητούν μια πιο φυσική προσέγγιση στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
Η επιλογή ανάμεσα σε φυσικό κύκλο, ήπια διέγερση ή κλασική εξωσωματική πρέπει να γίνεται πάντα σε συνεργασία με τον εξειδικευμένο ιατρό, αφού ληφθούν υπόψη οι ιατρικές παράμετροι και οι προσωπικές ανάγκες κάθε ζευγαριού.
Διαβάστε περισσότερα στην κεντρική σελίδα για την εξωσωματική γονιμοποίηση.
Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.
Σεραφείμ Χ. Πούσιας M.D, M.Sc, Ph.D
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής
