Η έναρξη μιας προσπάθειας εξωσωματικής δεν περιλαμβάνει μόνο τον ιατρικό σχεδιασμό. Υπάρχουν ορισμένα πρακτικά και διοικητικά θέματα που είναι καλό να γνωρίζει μια γυναίκα από την αρχή: μέχρι ποια ηλικία επιτρέπεται η θεραπεία στην Ελλάδα, πότε απαιτείται ειδική άδεια, ποιος είναι ο ρόλος του ΕΟΠΥΥ και τι ισχύει για τα φάρμακα και την άδεια από την εργασία.
Μέχρι ποια ηλικία επιτρέπεται η εξωσωματική στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα, μέθοδοι ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μπορούν να εφαρμοστούν σε γυναίκες έως την ηλικία των 54 ετών και 0 ημερών.
Το όριο αυτό αφορά την ηλικία της γυναίκας κατά την εφαρμογή της θεραπείας και, όταν πρόκειται για εμβρυομεταφορά, δεν μπορεί να έχει υπερβεί τα 54 έτη και 0 ημέρες την ημέρα της εμβρυομεταφοράς.
Υπάρχει όμως μία σημαντική διαφοροποίηση:
Από την ηλικία των 50 ετών και 1 ημέρας έως και τα 54 έτη απαιτείται προηγούμενη άδεια από την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΕΑΙΥΑ).
Για τη χορήγηση της άδειας απαιτείται ιατρικός έλεγχος που επιβεβαιώνει ότι η γυναίκα μπορεί να υποβληθεί με ασφάλεια στη θεραπεία και να κυοφορήσει. Περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, γυναικολογική εκτίμηση, καρδιολογική ή παθολογική εκτίμηση και έλεγχος των μαστών. Αν υπάρχει σημαντικό ιατρικό ιστορικό, μπορεί να χρειαστεί επιπλέον γνωμάτευση από τον αντίστοιχο ειδικό.
Η άδεια της ΕΑΙΥΑ ισχύει για ένα έτος, χωρίς όμως να μπορεί να παρατείνει τη δυνατότητα θεραπείας πέρα από το ανώτατο ηλικιακό όριο.
Άδεια από την ΕΑΙΥΑ και Επιτροπή ΕΟΠΥΥ δεν είναι το ίδιο πράγμα
Αυτό είναι ένα σημείο που συχνά προκαλεί σύγχυση.
Η Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής ελέγχει το θεσμικό πλαίσιο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και, μεταξύ άλλων, χορηγεί την ειδική άδεια που απαιτείται για γυναίκες άνω των 50 ετών.
Η Επιτροπή Εξωσωματικής του ΕΟΠΥΥ, αντίθετα, σχετίζεται με την ασφαλιστική κάλυψη και τη χορήγηση συγκεκριμένων φαρμάκων και παροχών.
Επομένως, μια γυναίκα δεν χρειάζεται έγκριση από τον ΕΟΠΥΥ για να έχει γενικά το δικαίωμα να πραγματοποιήσει εξωσωματική ιδιωτικά. Η έγκριση του ΕΟΠΥΥ αφορά την κάλυψη που παρέχει ο Οργανισμός.
Πώς γίνεται η διαδικασία μέσω ΕΟΠΥΥ;
Όταν μια ασφαλισμένη επιθυμεί να χρησιμοποιήσει τις προβλεπόμενες παροχές του ΕΟΠΥΥ, ο θεράπων ιατρός οργανώνει τον σχετικό ιατρικό φάκελο και τα απαιτούμενα έντυπα.
Ο φάκελος εξετάζεται από την αρμόδια Επιτροπή Εξωσωματικής του ΕΟΠΥΥ. Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις και δοθεί η σχετική έγκριση, μπορούν να συνταγογραφηθούν και να χορηγηθούν συγκεκριμένα φάρμακα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής.
Τα δικαιολογητικά και οι απαιτήσεις δεν είναι ίδια για κάθε περίπτωση. Εξαρτώνται από το ιστορικό, την ένδειξη για θεραπεία και τυχόν προηγούμενες προσπάθειες, γι’ αυτό ο φάκελος πρέπει να προετοιμάζεται εξατομικευμένα.
Είναι δωρεάν όλα τα φάρμακα της εξωσωματικής;
Όχι.
Ο ΕΟΠΥΥ διαθέτει συγκεκριμένα φάρμακα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μέσω των φαρμακείων του, μετά την απαιτούμενη έγκριση. Σε αυτά περιλαμβάνονται διάφορες γοναδοτροπίνες που χρησιμοποιούνται για τη διέγερση των ωοθηκών.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε φάρμακο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ένα πρωτόκολλο εξωσωματικής χορηγείται δωρεάν ούτε ότι η έγκριση καλύπτει αυτομάτως ολόκληρο το κόστος της θεραπείας.
Το πρωτόκολλο επιλέγεται με βάση την ηλικία, την ωοθηκική εφεδρεία, προηγούμενες προσπάθειες και την αναμενόμενη ανταπόκριση των ωοθηκών. Η επιλογή του φαρμάκου και της δόσης είναι επομένως ιατρική απόφαση και όχι απλώς διοικητική διαδικασία.
Τι άδεια δικαιούται μια εργαζόμενη για εξωσωματική;
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ειδική άδεια για τις εργαζόμενες που υποβάλλονται σε μεθόδους ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Η άδεια είναι επτά εργάσιμες ημέρες με αποδοχές και χορηγείται με την απαραίτητη ιατρική βεβαίωση.
Η σχετική δυνατότητα προβλέπεται τόσο για εργαζόμενες στον ιδιωτικό τομέα όσο και για γυναίκες που εργάζονται στο Δημόσιο, αν και τα δικαιολογητικά και η διοικητική διαδικασία δεν είναι ακριβώς ίδια στις δύο περιπτώσεις.
Η άδεια αυτή είναι διαφορετική από την αναρρωτική άδεια και έχει θεσπιστεί ειδικά για την υποβολή σε διαδικασίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Χρειάζονται ειδικές συναινέσεις πριν από την εξωσωματική;
Πριν από την έναρξη της θεραπείας απαιτείται ενημέρωση και έγγραφη συναίνεση για τις πράξεις της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και για τη διαχείριση του γεννητικού υλικού.
Ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση μπορεί να απαιτούνται πρόσθετα έγγραφα. Για παράδειγμα, στην περίπτωση άγαμης γυναίκας η σχετική συναίνεση προβλέπεται να παρέχεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο.
Οι απαιτούμενες συναινέσεις ολοκληρώνονται πριν από τη θεραπεία σε συνεργασία με τη Μονάδα Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής.
Τι πρέπει να θυμάστε
Το νόμιμο δικαίωμα να πραγματοποιηθεί εξωσωματική, η ειδική άδεια της Εθνικής Αρχής μετά τα 50 και η ασφαλιστική κάλυψη από τον ΕΟΠΥΥ είναι τρεις διαφορετικές έννοιες.
Ο σωστός προγραμματισμός από την αρχή βοηθά ώστε οι απαραίτητες εγκρίσεις, οι εξετάσεις και τα φάρμακα να έχουν οργανωθεί πριν από την έναρξη του κύκλου, χωρίς άσκοπες καθυστερήσεις.
Διαβάστε περισσότερα στην κεντρική σελίδα για την εξωσωματική γονιμοποίηση.
Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.
