Η κατάψυξη ωαρίων είναι μια σύγχρονη μέθοδος διατήρησης της γονιμότητας, η οποία δίνει σε μια γυναίκα τη δυνατότητα να φυλάξει ωάρια στην ηλικία που βρίσκεται σήμερα και να τα χρησιμοποιήσει μελλοντικά, εφόσον τα χρειαστεί.
Αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική επιλογή για γυναίκες που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να αποκτήσουν παιδί στην παρούσα φάση της ζωής τους. Δεν σταματά τη φυσιολογική επίδραση του χρόνου στον οργανισμό και δεν εγγυάται μια μελλοντική εγκυμοσύνη. Μπορεί, όμως, να διατηρήσει περισσότερες αναπαραγωγικές επιλογές για το μέλλον.
Ποιες γυναίκες μπορούν να εξετάσουν την κατάψυξη ωαρίων;
Η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να επιλεγεί:
- από γυναίκες που επιθυμούν να αναβάλουν τη μητρότητα για προσωπικούς, οικογενειακούς ή επαγγελματικούς λόγους,
- όταν δεν υπάρχει ακόμη ο κατάλληλος σύντροφος ή οι κατάλληλες συνθήκες για τη δημιουργία οικογένειας,
- πριν από χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία ή άλλη θεραπεία που ενδέχεται να επηρεάσει τη λειτουργία των ωοθηκών,
- σε επιλεγμένες γυναίκες με ενδομητρίωση ή πριν από επέμβαση στις ωοθήκες,
- όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης ή αυξημένος κίνδυνος πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας.
Όταν πρόκειται να ξεκινήσει θεραπεία που μπορεί να βλάψει τη γονιμότητα, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο άμεσα και σε συνεργασία με την υπόλοιπη ιατρική ομάδα.
Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία;
Η ηλικία κατά την οποία καταψύχονται τα ωάρια αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη μελλοντική πιθανότητα επιτυχίας. Όσο νεότερη είναι η γυναίκα κατά τη συλλογή των ωαρίων, τόσο μεγαλύτερη είναι συνήθως η πιθανότητα να υπάρχουν περισσότερα ωάρια με καλύτερο αναπαραγωγικό δυναμικό.
Σε γενικές γραμμές, η κατάψυξη πριν από την ηλικία των 35 ετών προσφέρει ευνοϊκότερες προοπτικές. Αυτό δεν σημαίνει ότι μετά τα 35 δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, αλλά μπορεί να χρειαστούν περισσότερα ωάρια ή περισσότεροι από ένας κύκλοι συλλογής.
Η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην ηλικία. Η AMH και το ωοθηκικό απόθεμα, το υπερηχογράφημα των ωοθηκών και το συνολικό ιατρικό ιστορικό βοηθούν στην εκτίμηση της αναμενόμενης ανταπόκρισης.
Πώς γίνεται η κατάψυξη ωαρίων;
Η διαδικασία διαρκεί συνήθως περίπου 10–12 ημέρες και περιλαμβάνει:
- Διέγερση των ωοθηκών με καθημερινή φαρμακευτική αγωγή, ώστε να αναπτυχθούν περισσότερα ωοθυλάκια.
- Παρακολούθηση με υπερηχογραφήματα και, όταν χρειάζεται, εξετάσεις αίματος.
- Ωοληψία με σύντομη μέθη ή καταστολή.
- Έλεγχο των ωαρίων στο εργαστήριο και κατάψυξη των ώριμων ωαρίων με τη μέθοδο της υαλοποίησης.
Η ωοληψία είναι σύντομη διαδικασία και η γυναίκα συνήθως επιστρέφει στο σπίτι της την ίδια ημέρα. Η φάση αυτή είναι αντίστοιχη με το πρώτο μέρος της διαδικασίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης, χωρίς όμως να πραγματοποιείται γονιμοποίηση ή δημιουργία εμβρύων εκείνη τη στιγμή.
Πόσα ωάρια χρειάζονται;
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός ωαρίων που να εγγυάται την απόκτηση παιδιού. Ο επιθυμητός αριθμός εξατομικεύεται ανάλογα με:
- την ηλικία της γυναίκας,
- τον αριθμό των ώριμων ωαρίων που συλλέγονται,
- την ωοθηκική ανταπόκριση,
- τον επιθυμητό αριθμό παιδιών.
Σε ορισμένες γυναίκες ένας κύκλος μπορεί να είναι αρκετός για τη συλλογή ικανοποιητικού αριθμού ωαρίων. Σε άλλες μπορεί να χρειαστούν δύο ή περισσότεροι κύκλοι. Αυτό πρέπει να συζητείται εξαρχής με ρεαλιστικές προσδοκίες.
Τι συμβαίνει όταν χρησιμοποιηθούν τα ωάρια;
Όταν η γυναίκα αποφασίσει να τα χρησιμοποιήσει, τα ωάρια αποψύχονται και όσα επιβιώσουν γονιμοποιούνται συνήθως με μικρογονιμοποίηση (ICSI). Τα έμβρυα που θα προκύψουν καλλιεργούνται στο εργαστήριο και στη συνέχεια επιλέγεται το κατάλληλο στάδιο για την εμβρυομεταφορά.
Δεν επιβιώνουν όλα τα ωάρια μετά την απόψυξη και δεν γονιμοποιείται ή εξελίσσεται σε κατάλληλο έμβρυο κάθε ωάριο. Η πιθανότητα επιτυχίας εξαρτάται κυρίως από την ηλικία κατά την κατάψυξη, τον αριθμό των ώριμων ωαρίων, την ποιότητα του εργαστηρίου και την εξέλιξη των εμβρύων.
Είναι ασφαλής διαδικασία;
Η κατάψυξη ωαρίων θεωρείται γενικά ασφαλής διαδικασία όταν πραγματοποιείται με σωστή επιλογή πρωτοκόλλου και συστηματική παρακολούθηση.
Κατά τη διέγερση μπορεί να εμφανιστούν παροδικά φούσκωμα, βάρος χαμηλά στην κοιλιά ή ήπιες ενοχλήσεις. Σπανιότερα μπορεί να παρουσιαστούν επιπλοκές, όπως σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών, αιμορραγία ή λοίμωξη μετά την ωοληψία. Ο κίνδυνος περιορίζεται σημαντικά με την εξατομίκευση της θεραπείας.
Για πόσο διάστημα μπορούν να φυλαχθούν τα ωάρια;
Με βάση το ισχύον ελληνικό νομικό πλαίσιο, η κρυοσυντήρηση ωαρίων επιτρέπεται τόσο για ιατρικούς όσο και για προσωπικούς ή κοινωνικούς λόγους.
Η αρχική διάρκεια φύλαξης είναι πέντε έτη και μπορεί να παρατείνεται ανά πενταετία, χωρίς ανώτατο όριο παράτασης, με τις προβλεπόμενες συναινέσεις. Η μελλοντική χρήση των ωαρίων πραγματοποιείται σύμφωνα με τις ιατρικές και ηλικιακές προϋποθέσεις που ισχύουν κατά τον χρόνο της θεραπείας.
Είναι η κατάψυξη ωαρίων σωστή επιλογή για εμένα;
Η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να αποτελέσει μια πολύ καλή επιλογή για μια γυναίκα που θέλει να διατηρήσει περισσότερες δυνατότητες για το μέλλον. Η αξία της είναι μεγαλύτερη όταν η απόφαση λαμβάνεται εγκαίρως και βασίζεται σε σωστή αξιολόγηση της ηλικίας, του ωοθηκικού αποθέματος και των προσωπικών στόχων.
Κατά την πρώτη επίσκεψη πραγματοποιείται εξατομικευμένη εκτίμηση και συζητούνται ο αναμενόμενος αριθμός ωαρίων, η πιθανότητα να χρειαστούν περισσότεροι κύκλοι και οι ρεαλιστικές προοπτικές μελλοντικής χρήσης τους.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να έχω σύντροφο; Όχι.
Για πόσο καιρό διατηρούνται; Στην Ελλάδα, η νόμιμη διάρκεια κρυοσυντήρησης είναι 5 έτη, με δυνατότητα παράτασης ανά 5ετία έως και τα 20 έτη, υπό την προϋπόθεση ότι η γυναίκα δεν έχει ξεπεράσει τα 54 έτη.
Γιατί να το κάνω αν δεν είμαι σίγουρη; Είναι μια “ασφάλεια ζωής”.
Η κατάψυξη ωαρίων είναι ασφαλής, επιστημονικά τεκμηριωμένη και κοινωνικά αποδεκτή. Η επιστήμη σάς δίνει τη δυνατότητα — εσείς επιλέγετε τη στιγμή.
Διαβάστε περισσότερα στην κεντρική σελίδα για την εξωσωματική γονιμοποίηση.
Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.
Σεραφείμ Χ. Πούσιας M.D, M.Sc, Ph.D
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής
