Αντισύλληψη: Σύγχρονοι Τρόποι Πρόληψης Εγκυμοσύνης
Η αντισύλληψη είναι το σύνολο των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη μιας εγκυμοσύνης. Αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της σεξουαλικής υγείας και του οικογενειακού προγραμματισμού. Οι επιλογές είναι πολλές και κάθε γυναίκα (ή ζευγάρι) μπορεί να βρει τη μέθοδο που της ταιριάζει, ανάλογα με την ηλικία, τις επιθυμίες για τεκνοποίηση, τις προσωπικές ανάγκες και το ιατρικό ιστορικό.
Πόσο αποτελεσματικές είναι οι μέθοδοι αντισύλληψης;
Οι πιο αποτελεσματικές μέθοδοι είναι αυτές που δεν βασίζονται στην καθημερινή συνέπεια του χρήστη – όπως το σπιράλ (IUD) και το εμφύτευμα. Αντιθέτως, μέθοδοι όπως τα προφυλακτικά ή τα χάπια έχουν μεγαλύτερα ποσοστά αποτυχίας λόγω λανθασμένης ή ακανόνιστης χρήσης.
Κατηγορίες Αντισύλληψης
1. Ορμονικές Μέθοδοι
Χρησιμοποιούν οιστρογόνα και/ή προγεσταγόνα και περιλαμβάνουν:
- Αντισυλληπτικά χάπια (συνδυασμένα ή μόνο με προγεσταγόνο)
- Διαδερμικά επιθέματα (patches) που αλλάζονται κάθε εβδομάδα
- Κολπικοί δακτύλιοι που τοποθετούνται για 3 εβδομάδες
- Ενέσιμα αντισυλληπτικά (π.χ. Depo-Provera) κάθε 3 μήνες
Οφέλη: Ρύθμιση περιόδου, μείωση πόνου, βελτίωση σε PCOS και ημικρανίες
Προσοχή: Δεν ενδείκνυνται σε όλες τις γυναίκες λόγω αντενδείξεων των φαρμάκων σε ορισμένες περιπτώσεις ανάλογα με το ιστορικό κάθε γυναίκας.
Μερικές από τις αντενδείξεις είναι: Γυναίκες άνω των 35 που καπνίζουν περισσότερα από 15 τσιγάρα την ημέρα, ιστορικό θρόμβωσης, εγκεφαλικού, καρκίνου του μαστού ή ηπατικής νόσου, ημικρανίες με αύρα κτλ.
2. Μακράς Διάρκειας Μέθοδοι (LARC)
Σπιράλ (IUD): Χαλκού ή Ορμονικά (π.χ. Mirena – περιέχει προγεσταγόνο) κάθε 3 με 5 έτη χρειάζονται αφαίρεση και επανατοποθέτηση.
Έχουν υψηλή αποτελεσματικότητα (<1% ποσοστό αποτυχίας). Δεν προστατεύουν από Σεξουαλικά Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ) και απαιτούν ιατρική πράξη.
3. Μέθοδοι Φραγμού – Προφυλακτικά (ανδρικά & γυναικεία)
Προστατεύουν και από ΣΜΝ
Διάφραγμα / τραχηλικό κάλυμμα: Καλύπτουν τον τράχηλο – απαιτούν χρήση με σπερματοκτόνο
Σπερματοκτόνα: Χημικές ουσίες που εξουδετερώνουν το σπέρμα. Χρησιμοποιούνται και σε συνδυασμό με άλλες μεθόδους
4. Φυσικές Μέθοδοι
Μέθοδος ημερολογίου / θερμοκρασίας / τραχηλικής βλέννης – Διακεκομμένη συνουσία – Θηλασμός ως φυσική αντισύλληψη (LAM)
Πολύ χαμηλότερη αποτελεσματικότητα!! Δεν συστήνονται.
5. Επείγουσα Αντισύλληψη
Χρησιμοποιείται μετά από απροστάτευτη επαφή, εάν ξεχάσατε να πάρετε το αντισυλληπτικό σας χάπι ή αποτυχία μεθόδου (π.χ. ρήξη προφυλακτικού):
Σπιράλ χαλκού: Η πιο αποτελεσματική (>99%)
Χάπι της επόμενης ημέρας: Ιδανικά εντός 72 ωρών μετά από απροστάτευτη επαφή
Αν δεν έρθει η περίοδος εντός 3-4 εβδομάδων, απαιτείται τεστ εγκυμοσύνης.
6. Μόνιμες Μέθοδοι
Απολίνωση σαλπίγγων (γυναίκες): Χειρουργική απόφραξη ή αφαίρεση σαλπίγγων
Βασεκτομή (άνδρες): Απόφραξη σπερματικών πόρων
Μόνιμες λύσεις, για άτομα που έχουν ολοκληρώσει την τεκνοποίηση
Πώς να επιλέξετε τη σωστή μέθοδο;
Η επιλογή μεθόδου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες:
Πόσο αποτελεσματική είναι η μέθοδος;
- Αν έχετε παθολογικό ιστορικό (π.χ. υπέρταση, θρόμβωση, καρκίνο του μαστού)
- Εάν ταιριάζει στον τρόπο ζωής σας, την άνεση και προσωπική σας προτίμηση
- Θέλετε μόνιμη ή προσωρινή λύση;
- Προστασία από ΣΜΝ – μόνο το προφυλακτικό προσφέρει διπλή προστασία
- Εάν υπάρχουν παρενέργειες που σας επηρεάζουν και πιθανές αντενδείξεις
- Την επιθυμία για περίοδο ή όχι
- Πόσο εύκολα διατίθεται;
Ο γυναικολόγος σας είναι ο πλέον αρμόδιος για να σας βοηθήσει να επιλέξετε την κατάλληλη μέθοδο με βάση τις ανάγκες και το ιατρικό σας ιστορικό.
Τι να προσέξετε
- Ορισμένα φάρμακα (αντιεπιληπτικά, αντιβιώσεις, κτλ.) μειώνουν την αποτελεσματικότητα ορμονικών μεθόδων.
- Αν αντιμετωπίζετε παρενέργειες, μιλήστε με τον γυναικολόγο σας. Πολλές φορές υπάρχουν εναλλακτικές.
- Η αντισύλληψη δεν επηρεάζει τη μελλοντική γονιμότητα, εκτός από τις μόνιμες μεθόδους.
Μύθοι και αλήθειες για την αντισύλληψη
Ο θηλασμός προστατεύει από την εγκυμοσύνη: Μερική αλήθεια – δεν είναι απόλυτα ασφαλής μέθοδος.
Δεν χρειάζεται αντισύλληψη στην πρώτη φορά: Λάθος – η εγκυμοσύνη είναι δυνατή από την πρώτη σεξουαλική επαφή.
Τα προφυλακτικά προστατεύουν και από ΣΜΝ: Απόλυτα σωστό – είναι η μόνη μέθοδος που προσφέρει διπλή προστασία.
Η αντισύλληψη σήμερα προσφέρει πολλές ασφαλείς και αποτελεσματικές επιλογές. Με σωστή ενημέρωση και καθοδήγηση από ειδικό, κάθε γυναίκα μπορεί να πάρει τον έλεγχο της γονιμότητάς της και της σεξουαλικής της υγείας.
